BENLER

BELİRTİLER – KANSERLEŞME RİSKİ – TEDAVİSİ

Benler vücudun her yerinde görülebilen, sıklıkla kahverengi, oval ya da yuvarlak, iyi huylu oluşumlardır. Deriye rengini veren pigmenti üreten “ melanoist” adlı hücrelerden köken alırlar.

Bir kişide oluşacak benler muhtemelen önceden genetik olarak belrlenmiştir. Benlerin bir kısmı doğumsal olarak ortaya çıakrken, bazılar ıise gençlik döneminde (hayatın ilk 20 yılunda) ortaya çıkar. Ancak genetik olarak yatkın kişilerde yaşam boyu benler oluşabilir.

Belirtiler Bulgular

Benler vücudun herhangi bir yerinde, çok değişik görünümlerde ortaya çıkabilirler. Deri renginde veya pembemsi, açık kahverengi, kahverengi hatta bazen mavi- siyah renklerde olabilirler. Şekilleri genellikle oval veya yuvarlak, deriden kabarık veya düz, kıllı veya kılsız görünümdedir.

Doğumsal benler de sonradan olanlara benzer görünümde olabilir ama genelliikle sornadan oluşan benlerden daha büyük ve daha kıllıdır.

Benler zamanla değişikliğe uğrayabilir;ergenlik döneminde, gebelikte, doğum kontrol hapı kullanımında ve güneşe maruz kalınca büyümeleri hızlanır,renkleri koyulaşur ve yenileri çıkabilir.Bunun dışında her benin kendine ait bir büyüme şekli vardır. Başlangıçta benler düz iken zamanla büyür ve bazılarında kıllar gelişir. Yıllar geçtikçe, benlerin çoğu yavaş yavaş değişirek daha kabarık ve daha açık renklli bir hal alırken bazı benlerde hiç değşiklik olmayabilir. Bazı benler zamanla ortadan kaybolurken bazıları deride o kadar kabarık hale gelir ki, sonradan gelişen sapından kopabilir. Bu, sıradan bir benin tipik yaşam döngüsüdür ve dortalama olarak 50 yıl sürer.

Kanserleşme riski

Sıradan benler çok nadiren kanserleşir. Melanom ya da “ Malin Melanom” adı verilen, hayatı tegdit eden bir deri kanserinin özellikle bazı ben tiplerine benzerlik göstermesi benler konusundaki en önemli çekincedir. Aslında Önemli olan, bu ben gibi görünebilen melanomun erken teşhis edilmesidir. Bu nedenle, kişilerin benlerindeki değişiklerin hangilerini önemseyeceklerine ilişkin ABCD kuralı geliştirilmiştir.

Aslında halk için geliştirilmiş olan bu kural helimler tarafından da izlenmektedir;

A (asymmetry=asimetri) : Benin bir yarısının diğer yarısına benzememesi (renk ve/veya şekil olarak).

B (Border=sınır) : Benin sınırlarının düzensiz olması, girintili çıkıntılı olması.

C (color=renk) :Benin renginin homojen olmaması ; kahverengi, siyah,kırmızı, gri, beyaz gibi renklerin iki veya daha fazlasının bir arada bulunması ; alacalı görünüm.

D (Diamer=çap) : Ben çapının 6mm'den büyük olmaıs, kabaca silgili kurşunkalem çapından büyük bir ben olması.

ABCD kuralındaki maddelerden herhangi biri veya bir kaçının bulunması kişinin bir dermatoloğa başvurması gerektirir. Bir benim hibir darbe olmaksızın kanaması, soyulması, sızıntı yapması, üzerinde yara açılması, şişlkik veya kabartı oluşması, benle ilgili his değişiklikleri ; kaşıntı, hasssasiyet veya ağrı oluşması, hızla değişim göstermesi benin bir dermatolog yarafından görülmesini gerektiren özelliklerdir.

Başlangıçtan beri ABCD kuralının çoğu özelliğini taşıyan bazı özel benler vardır ki, bunlar displatik veya “ atipik benler” olarak adlandırılır. Bu benlerin boyutları ortalamdan büyüktür ve şekilleri düzensizdir. Merkezleri koyu kahverengi, kenarları daha sloluk veya kırmızımsı veya düzensiz bazen de sınırlarında siyah noktalar izlenen bu benler karmaşık renkli olma eğilimindedir.

Bu benler genellikle aynı ailede devam eder. Bu tür benlere sahip kişilerin, daha yüksek melanom geliştirme riskleri nedeniyle bir dermatolog takibinde olmalarında yarar vardır. Bu kişiler ayrıca benlerinin renk, şekil veya boyunlarındaki olası değğişiklikler ya da yeni benlerin ortaya çıkıp çıkmadığına bakmak için kendi kendilerine düzenli olarak naısl ben muayenesi yapacaklarını öğrenmeli ; benlerini güneşten, koruyucular ve uygun kıyafetlerle korumalıdır.

Ben gibi görünen oluşumlar

Derimize baktığımızda bene benzeyen bir takım lekeler görürüz. Bunlar sıklıkla çillerdir. Vücudun herhangi bir yerinde olabilen benlerden farklı olarak çiller; yüz, sırt ve omuzlar gibi güneşe en fazla maruz kalan yerlerde görülür. Sarışınlar ve kızıl saçlılar daha kolay çillenir. Güneşin etkisi ile rengi koyulaşabilen çiller, kışın tamamen kaybolabilirler.

Özellikle orta yaşlarda, benler ile en çok karışan oluşumlar,çoğunlukla gövde ve yüzde görülen açık-koyu kahverengi renkte siğilimsi yapılardır ki, bunlara “seboreik keratoz” denir. Eboreik keratoz, kötüleşme ihtimali olmayan yüzeysel deri kabarıklarıdır.

Benlerle sık karıştırılan bir diğer oluşum ise daha çok orta yaştaki kişilerde görülen kahverengimsi lekelerdir ki,bunlar karaciğer ya da yaşlılık lekeleri olarak da bilinir. Ancak ne karaciğer ya da yaşılık lekeleri olarak da bilinir. Ancak ne karaciğer ne de yaşla iligilidirler,güneş hasarının oluşturduğu lekelerdir. Bunların tıp dilindeki ismi “solar lentigo”dur.

Benlerin Tedavisi

Benler genellikle sağlığı bozmaz. Bir ben ancak şekil, renk veya boyutunda hızlı bir değişikliğe uğruyor, kanıyor, kaşınıyor ağrıyorsa melanom olma olasılığı nedeniyle sağlık sorunu oluşturabilir. Bu durumda benin çıkarılması gerekebilir. Bir benin kısmi veya tam olarak çıkarılmasına “biyopsi” denir. Eğer mümkünse benlerin tıraşlama biyopsisi yerine eksizyonel biyopsisi yerine eksizyonel biyopsi ile tamamının çıkarılması en iyidir. Ben çıkarıldıktan sonra mutlaka patolojik değerlendirmeden kastedilen, benin çıkarılmış olan bir parçasının ya da tamamının ince dilimler haline getirilip mikroskop altında incelenmesidir.

Benin çıkarılması (kısmi veya tam) kansere neden olmaz. Tam tersine böylece erken teşhis edilme şansı olur. Halk arasında yaygın olarak bilinen ve inanılan “ Neşter değerse kanser olur” sözü kesinlikle doğru değildir.

Eğer benin yalnızca bir kısmı incelenmek üzere çıkarıldıysa ve patolojik olarak inceleme kanser olarak gelirse, tüm oluşumun etrafına bir miktar sağlam doku bırakılarak çıkarılması gerekecektir.

Bazen benlerin kişilerin görünümünü bozduğu için bazende sürtünmeye marız kalan böglede olduğu için çıkarılmaları istenebilir. Sakal bölgesindeki benler tıraş sırasında bazen yanlışlıkla kesilebilir. Bu durum, ben için ek bir kanserleşme riski oluşturmamaktadır. Ancak yine de bu tür yerleşimdeki benlerin, oluşturdukları rahatsızlık nedeniyle çıkarılmaları istenebilir.

Bazı kişiler benden çok üzerindeki kıllardan rahatsızlık duyabilir. Bunların cilt yüzeyine yakın kesilmesinde veya iğneli epilasyon gibi kalıcı yöntemlerle alınmasında bir sakınca yoktur.

Ben tedavisinde lazer, elektrokoterizasyon (yakma) veya kriyoterapi (dondurma) gibi yöntemler kullanılmamalıdır.

Sağlıklı günler dileriz..